شهر قم از نگاه دوربین عکاسی

خوشحالم که پست اول قم برعکس مورد توجه شما دوستان عزیز قرار گرفت.
با بضاعت اندک در دانش و تجهیزات عکاسی، در این وبلاگ، هدف فقط ارائه عکس های هنری (و نه خبری) با کیفیت از شهر قم است که امیدوارم با استعانت از خالق زیبایی ها و با راهنمایی ارزشمند و ارزنده شما خوبان این امر محقق شود.
مخاطبین وبلاگ های عکاسی غیر خبری، عموم مردم هستند. اما حضور دوستان عکاس (اعم از خبری و هنری) در پست اول و ارائه نظرات فنی و دقیق در مورد عکس ها، برای حقیر بسیار مغتنم و ارزشمند بود و امیدوارم این روند ادامه داشته و دوستان هنرمند و هنر دوست با ارائه پیشنهادات و انتقادات سازنده بنده رو در ارائه کارهای بهتر و با کیفیت تر یاری کنند.
همچنین باید از تمامی دوستانی که با محبت و لطف بی دریغ خودشون به وبلاگ لینک دادند و نسبت به عکس ها و وبلاگ خودشون اظهار لطف کردند صمیمانه تشکر و قدردانی کنم.
دوستان انتقادات و نظرات بسیار ارزشمندی داشتند در زمینه قالب وبلاگ، سرویس ارائه عکس ها و نوع عکس ها که همگی برای بنده مفید بود و استفاده کردم. فقط عده ای از دوستان به ارائه سوژه هایی ماننده گل، گیاه و ... ربط آن ها به شهر قم انتقادی به جا داشتند ( : که این سوژه ها را در تمام شهرهای ایران و جهان میتوان یافت و خواستار ربط این سوژه ها به شهر قم و عکس و عکاسی از قم شدند) که در پست قبلی در ادامه مطلب توضیح مختصری در این باره دادم.
در صورت تمایل در ادامه مطلب مختصری از جغرافیای شهر قم به همراه معرفی بعضی از اماکن و مراکز دیدنی زیارتی این شهر، را مطالعه کنید. با تشکر

نمایی از مسجد مقدس جمکران در قم

عکسی دیگر ازمسجد مقدس جمکران در شهر قم

عکس از امامزاده جمال غریب، اطراف مسجد جمکران قم

تصویری از مقابر گنبد سبز

در صورت تمایل ببینید در ادامه مطلب ادامه عکس ها را
عکس های به ترتیب، ۱- مسجد مقدس جمکران، ۲- نمایی دیگر از مسجد مقدس جمکران (Jamkaran mosque) و ۳- امامزاده جمال غریب ۴- باغ گنبد سبز، امام زاده جمال غریب(نمایی از درب)

---

قم در دانشنامه ویکیپدیا
شهر قُم از شهرهای مرکز ایران است. شهر قم مرکزاستان قم و نیز مرکز شهرستان قم می‌باشد. این استان در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به استان تبدیل شد و کوچک‌ترین استان ایران است. قم در منطقه‌ای خشک و کویری واقع گردیده‌است با این وجود به علت اهمیت این شهر مرکزی برای مهاجرت مردم از شهرها و کشورهای گوناگون است. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران برابر با ۱۰۴۰۶۸۱ نفر بوده است.
قم جزو معدود شهرهای جهان است که تقریباً در تمام طول تاریخ اسلام فقط شیعه نشین بوده ‌است.
ریشه نام این شهر به «کومه» به معنای آلاچیق مانندی که چوپانان برای استراحت می‌ساختند، باز می‌گردد. بنابر داستانی نام قم از یک حدیث منسوب به حضرت محمد ص (پیامبر اسلام) گرفته شده است. قم چندین نام دارد که از جمله آن ها میتوان به این موارد اشاره کرد:
مجمع انصار القائم (عج) یعنی محل تجمع یاران امام زمان.
مأوی للقاطمیین - یعنی پناهگاه منسوبین به فاطمه زهرا است.
شهر خون و قیام - که این عنوان به دلیل نقش فعال و موثر این شهر در تاریخ معاصر ایران و انقلاب اسلامی به این شهر داده شده است.

موقعیت جغرافیایی
شهری است در حاشیه کویر، که در فاصله ۱۴۰ کیلومتری جنوب شهر تهران قرار دارد. وسعت این شهرستان برابر با وسعت استان قم می‌باشد و دارای ۵ بخش، ۱۰ دهستان و ۳۶۳ آبادی دارای سکنه‌ است. پنج بخش آن عبارت اند از: جعفرآباد ، خلجستان ، مرکزی ، سلفچگان و کهک می‌باشد.
از لحاظ جغرافیایی، قم همسایه جنوبی استان تهران است. دریاچه حوض سلطان در استان قم و چهل کیلومتری شهر قم واقع شده ‌است. بلند ترین ارتفاعات کوهستانی این استان در ۴۵ کیلومتری شهر قم، منطقه فردو، به نام قله برف انبار به ارتفاع ۳۱۵۰ متر می‌باشد که در فصول سرد سال یخچالی دارد که نام این کوه نیز برگرفته از آن است.
مساحت شهر قم حدودا یازده هزار و سیصد کیلومتر مربع است که اندکی از کشور لبنان بزرگ‌تر است (مساحت لبنان = ده هزار و پانصد کیلومتر مربع)
آرامگاه و حرم تاریخی و باستانی معصومه دختر امام موسی کاظم و مسجد جمکران و بیش از چهارصد امامزاده دیگر و حوزه‌ها و مدارس علمیه قم و مساجد تاریخی و مهم مثل مسجد جامع و مسجد امام حسن و مسجد باب الجنه و مسجد رفعت و موسسات آموزشی و بین المللی و رودخانه قمرود با آن طغیانها و پرآب شدن‌های قدیمی که این روز‌ها به علت سد ۱۵خرداد و دلایل جوی کم آب و یا بی آب شده، از جمله جاذبه‌های توریستی شهر قم می‌باشند. در قم گروه‌های معتنابهی در جذب توریست فعالیت کلاسیک و موسسه‌ای و مجوز دار دارند.

موقعیت تاریخی
از لحاظ تاریخی روایتهای گوناگونی در مورد تأسیس شهر قم وجود دارد. یک گزارش تاریخی بر آن است که شهر قم در سالهای دور توسط مهاجرانی که از یمن به ایران هجرت کرده بودند تأسیس شده‌است. روایت مستند تر حاکی از آن است که این شهر قدمت ۵۰۰۰ ساله دارد که این ادعا توسط دانشگاه آکسفورد با استناد به آزمایش کربن مورد تایید واقع شده‌است.

اقلیم شهرستان
آب و هوای قم در طبقه بندی اقلیمی کشور در زمره آب و هوای نیمه بیابانی (جزو اقلیم کویری و خشک) محسوب می‌شود چون نزدیک به منطقه بیابانی مرکز ایران است. تابستانهای آن گرم و خشک و زمستانهای آن کم و بیش سرد است اختلاف دمای سالانه نسبتاً زیاد و در اغلب اوقات خشکی هوا غلبه دارد. علیرغم آب وهوای خشک ونیمه بیابانی این استان مناطق خوش آب وهوایی اطراف شهر قم وجود دارد که برخوردار ازآب وهوای سرد کوهستانی بوده ومحل مناسبی برای گذران تعطیلات وایام گرم سال می‌باشد.

مشخصات جمعیتی و اجتماعی شهرستان
جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۹۵۹٫۱۱۶ نفر بوده‌ است.
جمعیت شهرستان قم در سال ۱۳۷۵ برابر با ۸۵۳۰۴۴ نفر بوده‌است که ۱۶/۹۱ درصد آن در نقاط شهری ساکن بوده‌اند. درقم طوایف زند ، گائینی ، شاهسون ، لک و... زندگی می‌کنند.
نسبت جنسی ۱۰۵ مرد به ازای ۱۰۰ زن.
بعد متوسط خانواده ۴/۷۴ نفر می‌باشد که در نقاط شهری ۴/۷۹ نفر در نقاط روستائی ۴/۲۵ نفر می‌باشد.
۹۹/۷۶ درصد جمعیت شهرستان مسلمان و مابقی را پیروان دیگر ادیان الهی تشکیل می‌دهند.

حوزه علمیه قم
حوزه علمیه قم توسط شیخ عبدالکریم حائری تأسیس شده‌است. افرادی همچون سید محمد تقی خوانساری ، روح‌الله خمینی، اراکی، گلپایگانی، خامنه‌ای، رفسنجانی ، محمد صدوقی ، مصباح یزدی ، عباس مصباح زاده و عباس قمی در حوزه قم تحصیل و تدریس کرده‌اند. وجود حوزه علمیه در این شهر باعث شده تا اتباع خارجی از بیش از ۸۰ کشور جهان گرد هم آیند. امام موسی صدر متولد قم می‌باشد. سهراب سپهری نیز متولد قم می‌باشد ولی در کودکی به همراه خانواده خود به کاشان مهاجرت می‌کند.سید حسن نصراله هم کمی بیش از یک سال در قم تحصیل نموده ‌است. مطهری و بهشتی هم در حوزه قم بودند. آرامگاه پروین اعتصامی هم در قم است. همچنین آرامگاه دکتر محمد قریب هم در قبرستان شیخان قم واقع شده. همچنین آرامگاه چند تن از شاهان صفوی در قم و در حرم می‌باشد ولی پس از انقلاب به علت بی توجهی به آثار باستانی و فرهنگی بودنشان، از نظر‌ها مخقی نگهداشته شده‌اند.
دیگر موارد قید شده در این دایره المعارف هم به صورت منبعی و اجمالی آمده. مانند مکان های تفریحی، مراکز فرهنگی و محله های قدیمی قم و..... و کامل و جامع نیست.
منبع. دایره المعارف ویکی 

---

قم در دیگر منابع
قم یکی از شهرهای باستانی ایران میباشد، باستان شناسانی مانند «گیریشمن» کناره های غربی ایران (قم - سیلک کاشان - ساوه) را قدیمیترین مناطقی میدانند که جماعات اولیه انسانی در آن استقرار یافته و تمدن های اولیه را پیریزی کردند، نتایج کاوشهای باستان شناسی اخیر در منطقه «قمرود» نیز مؤید این امر است که بر اساس آن قدمت قم به چندین هزار سال پیش میرسد. (تمدن 7 هزار ساله)
برخی از مورخین بنای قم را به زمان پیشدادیان یعنی تهمورث نسبت داده اند، فردوسی در شاهنامه خود شهر قم را در کنار شهرهای عصر پیشدادیان و کیانیان آورده است.
بفرمود عهد قم و اصفهان نهاد بزرگان و جای مهان
نوشتن ز مشک و ز عنبر دبیر یکی نامه از پادشا بر حریر
اطلاعات چندانی در مورد قم در زمان هخامنشیان و اشکانیان وجود ندارد، ولی در دوره ساسانیان قم یکی از مهمترین دژها و قلعه ها بود و خسرو پرویز وقتی کشور را به چهار قسمت تقسیم کرد قم را جزء شهرهای قسمت دوم قرار داد.
آثار به جا مانده از دین زرتشت مانند آتشکده ها، دخمه ها در اطراف قم نشان دهنده پیشینه شهر قم قبل از اسلام میباشد.
استاد علی اصغر فقیهی در کتاب مذهبی قم دلایل متعددی مربوط به قدمت قم میآورد که میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
۱- مورخین اسلامی به فتح شهر قم در سال 23 هـ ابوموسی اشعری اشاره دارند که نشان دهنده اهمّیت این شهر است.
۲- زعفران قم در عصر ساسانی از شهرت ویژه ای برخوردار بود و قم موطن گیگودرز بوده است.
۳- در جنگ قادسیه بیش از 20 هزار سوار از قم و کاشان شرکت داشتند و در دوره ساسانی قم جزء بلاد پهلوانان به حساب میآمد.
۴- قم دارای روستاهای زیادی بود که تعداد آن را 342 تا 910 روستا نوشتند و فقط در یکی از روستاها چهار هزار مرد (جنگی) وجود داشت.
۵- قم را اسکندر ویران کرد و قباد پادشاه ساسانی مجدداً آن را آباد کرد و به این مناسبت نام «ویران آباد کردکواد» پیدا کرد.
۶- در منظومه ویس ورامین که از داستانهای پیش از اسلام است چند مورد نام قم آمده است.
۷- در نزدیکی قریه کاج، اردشیر قلعه بسیار مستحکمی ساخت بنام دیرکردشیر که هنوز باقی و به نام دیر معروف است.
۸- آتشکده آذر گشسب تا سال 282 هـ در قریه «فردجان» از توابع فراهان که از روستاهای قم بود، پابرجا بود که امیر قم به دستور خلیفه عباسی آن را ویران کرد و آتش آن را خاموش ساخت.
در مورد مکان شهر باستانی قم، عده ای از محققان بر این عقیده اند که مزرعه امروزی «شهرستان» که در قرن چهارم هجری «دیه» و در دوره باستانی «دژ» بوده است، قسمت اصلی شهر میباشد که توسط مسلمانان فتح شده و احتمالاً ویران گردیده است.
مؤلف تاریخ قم شهر جدید دوره اسلامی را در محل دهی به نام «ممجان» در جوار نقطه باستانی «شهرستان» میداند که در قرن سوم هجری تبدیل به شهر بزرگی گردید.
القابی که شهر قم هم اکنون به آنها خوانده مبشود مواردی چون: دارالمؤمنین، دارالعباد، دارالموحدین، دارالعلم، خاک فرج، مدینة المؤمنین، بلدة المؤمنین، دارالمدینةالمؤمنین، ارض جبل، مطهره، آشیانه آل محمد (ص)، مقدسه و مختارالبلاد میباشد.
در مورد علت نامگذاری قم نظرات مختلفی ذکر شده که به چند نمونه اشاره میشود:
۱- طبق نوشته تاریخ قم (تألیف سال 378 هـ .ق) در ایام قدیم آب رودخانه تیمره (اناربار یا رودخانه قم) جمع میشد و آن قدر گیاه و سبزه در اطراف این آبها میرویید که به دشت کبود مشهور بوده، چون محل جمع شدن آب را به زبان عربی «قم» گویند آنجا را نیز قم نامیدند.
۲- نقل دیگر اینکه در اثر کثرت گیاه و علفی که در اطراف رودخانه اناربار وجود داشت، مردم در اطراف آن چادر میزدند و خانه بنا میکردند، که آن خانه ها به فارسی کُومه نام داشت و به مرور زمان «کومه» تبدیل به «کم» شد، پس آن را معرب گردانیده و «قم» نامیدند.
۳- در مقابل رود اناربار چشمه ای پرآب بود که به آن «کُب» میگفتند، رودخانه ای که از آن چشمه میجوشید «کُب رود» نام داشت، سپس کُب رود معرّب گشت و «قُمرود» نامیده شد و آن محل را مناسب با نام آن رودخانه «قُم» گفتند.
۴- چون شهر قم را «قمسارة بن لهر اسب» بنا کرد نام قم از قمسارة گرفته شده است.
۵- وقتی اعراب اشعری به قم آمدند در اطراف قم خیمه هائی زده که کم کم تبدیل به روستا شد که تعداد آن به 7 روستا رسید که نام این روستاها ره «کُمیدان» پس از مدتی به اختصار «کُم» و سپس قم گفتند.
۶- در روایت است چون پیامبر هنگام معراج شیطان را در این مکان دید به او فرمود: قُم یا مَلعُون از آن به بعد به این شهر قم گفتند.

بحث در مورد اخلاق و رسوم قمي ها
اعراب اشعري بر مردم اصلي و زردشتي مذهب قم، چيره شدند و اعرابي بودند كه اكثراً در زمان حجاج به قم آمدند و به جاي مردم اصلي در قم مستقر شدند. البته قم جزء شهرهاي آباد پيش از اسلام بوده و مانند تمام شهرهاي ايران به دست اعراب افتاده و با وضع خاصّي كه برايش پيش آمده، بيشتر از شهرهاي ديگر رنگ تازي به خود گرفته است. لذا اكثر مورّخين تأييد كرده اند كه ساكنان قم اصلاً عرب هستند. اصولاً مورّخين عرب سعي داشتند ساكنان نواحي مفتوحه را اعراب بدانند. لذا قمي ها و اهالي ساير شهرستان هاي ايران را از نژاد تازي مي دانند. مثلاً كردها را كه هنوز هم به زبان پهلوي و ساساني صحبت مي كنند و از نژاد خالص پارسي هستند، از نژاد عرب نوشته اند؛ ولي تاريخ نشان مي دهد كه در قرن سوم هجري، سكنه قم، آميخته اي از نژاد ايراني و قبيله مذحج و اشعري بوده اند. اين سند، نوشته يعقوبي از بزرگ ترين مورّخين قرن سوم هجري در كتاب البلدان مي باشد.
حق اين است كه به آساني نمي توان درباره مردم شهري يا هر جمعيت حكم كرد. عبور از يك شهر يا معاشرت چند روزه با عدّه اي از مردم آن نمي تواند ملاك اخلاق و روحيات عمومي آنان قرار گيرد. بنابراين، بايد گفت: بيشتر عقايدي كه درباره مردم شهرهاي مختلف ابراز شده، يا از روي اغراض خاصّي بوده يا در اظهار عقيده، عجله شده است. به همين علّت، ديده مي شود كه در يك زمان دو عقيده متضاد درباره مردمي ابراز گرديده. يكي تصادفاً از چند نفر از مردم يك شهر خوبي ديده و خوب نوشته، ديگري بدي ديده و بد نوشته است، و اگر قبل به از صفويه برگرديم، اغلب مربوط به تشيّع مردم قم مي باشد؛ زيرا مي بينيم، نويسندگان شيعه، آن را سخت ستوده و نويسندگان سنّي مذهب به شدّت نكوهش كرده اند. از مجموع عقايدي كه تا حدّي خالي از حبّ و بغض ابراز شده مي توان استنباط كرد كه اخلاق و صفات قمي ها همواره مورد ستايش جهانگردان و شعرا بوده و اگر كسي در مذمت آنان سخني، گفته علّت خاصي داشته است. اينك نمونه اي از آنچه درباره اهل قم گفته شده است:
براون انگليسي: «قم برخلاف شهرت، مردم خوبي داشت و از قيافه هاي آنان پيدا بود كه مردم خوبي هستند.
مانري و الماسي و پير لوتي معتقدند: «اين عقيده مربوط به 75 سال پيش است كه اگر كسي در قم بدي ببيند، مربوط به بزهكاراني است كه از اطراف براي بست نشستن در قم جمع شده اند.
شاردن گويد: مردم قم، بسيار معقول و مؤدّب و قابل معاشرت مي باشند.
از سيّاحان خارجي كه بگذريم، كساني كه از شهرهاي ديگر ايران به قم آمده اند، عموماً از مردم قم تعريف كرده اند. از جمله مرحوم نظام العلماء تبريزي گويد: اهل قم آرام، كاسبكارِ سالم به نظر آمد.
ميرزا سنگلاخ، خوشنويس معاصر فتحعلي شاه، قصيده اي در مدح قم گويد كه مطلع آن اين است.
در آن صاحبدلان چندين هزار است
ديار قم بِه از دارالقرار است
ولي در همين زمان در بستان السياحه، مؤلف آن درباره قم گويد:
چون دور به ما رسيد، آسمان طپيد. يكي نبود كه دل رُبايد يا در مراتب انساني كامل نمايد، عموماً دشمني فقرا...
آيا كدام يك از اين دو نظر را بايد ملاك قرار داد؟
شيخ عبدالجليل رازي از نويسندگان بزرگ قرن ششم، در كتاب النقض، به بهترين وجهي شهر قم را توصيف كرده و مردم آن را ستوده است. در مقابل، راوندي در راحة الصدور به مردم قم و ديگر شهرهاي شيعه در قرن ششم سخت تاخته و از واردآوردن اتّهام نيز خودداري نكرده و پادشاه سلجوقي را تشويق كرده كه اين شهر را به آتش بكشد. آثار عناد و لجاج در نوشته راوندي كاملاً مشهود است.
ثعالبي در يتيمية الدهر (ج 3و4) با ذكر چند قطعه شعر به قمي ها حمله كرده و پيداست كه ناراحتي او از شيعه بودن مردم قم است. ياقوت حموي هم در قطعه شعر در هجو قمي ها كرده؛ ولي در مقابل، ده ها شاعر در مدح مردم قم شعر سروده اند و تنها در تاريخ قم، نام چهل شاعر ذكر شده بوده كه در شعر خود، قم را مدح كرده بوده اند.(1)
1) فهرست تاريخ قم، ص 18.
امروز ساكنان قم دو دسته هستند: يكي اهل قم، ديگري كساني كه در سال هاي اخير از شهر خود كوچ كرده و در قم توطّن اختيار كرده اند.
اهل قم نيز دو دسته هستند: يك دسته كساني كه از قرن ها قبل اجدادشان در قم مي زيسته. دسته ديگر، قبايلي كه به علل تاريخي از موطن اصلي به قم كوچ كرده يا كوچ داده شده اند. دسته اول، باز دو دسته هستند: يكي مردمي كه مقارن فتح قم به دست مسلمانان در اين شهر مي زيسته اند. قسمت ديگر، افراد قبايل مختلف عرب كه به تدريج در قم سكونت اختيار كرده و قمي شده اند، به طوري كه جغرافيدانان معروف اسلامي نوشته اند در قرون اوّليه، ساكنان قم آميخته بودند از عرب هاي اشعري و آل مذحج و جمعي از ايرانيان اصلي.
زبان مردم قم از نخست فارسي بوده حتي در قرن هاي دوم و سوم كه عموماً مردم ايران به عربي سخن مي گفته اند، به تصريح ابن حوقل و اصطخري، قمي ها به فارسي تكلّم مي كرده اند. هنوز هم در زبان مردم قم، لغات اصلي فارسي فراوان يافته مي شود. در قم لحجه مخصوصي است كه در شُرُف از بين رفتن است، به طوري كه امروز اغلب جوان هاي قمي با لهجه مخصوص و لغات و اصطلاحات معمول در زبان مردم قم آشنايي ندارند. ضرب المثل هاي مخصوص به اين شهر نيز وجود دارد كه در ساير نقاط نيست.

قم از عهد صفویه تا قاجار
در دوره صفویه قم در زمین ههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به اوج شکوفایی خود رسید. پادشاهان صفوی به قم می آمدند و مدتی در آنجا می ماندند. شاه اسماعیل برخی زمستانها را در قم می ماند.
شاه عباس اول سفیران عثمانی و ازبک را در قم به حضور می پذیرفتند و او نیز مردم را به زیارت حرم حضرت محصومه(س) تشویق می کرد تا مردم از رفتن به عتبات صرف نظر کنندو پول ایران را به عثمانی
نبرند(آن زمان عتبات «عراق» اتبع عثمانی بود) شاه عباس دوم نیز مدتی در قم توقف داشت. او معادن سرب و آهن را استخراج و توپ سازی ، شیشه سازی ،صابون سازی را توسعه بخشید.
مهترین وقایع و دگرگونی قم در دوران صفویان عبارتند از :
۱- رونق حوزه های علمی و شیعی در قم
۲- نوسازی و باز سازی آستان مقدس حضرت معصومه(س)
۳- ساخت بناهای دینی با معماری نمونه و ممتاز
۴- رشد و تقویت بنیان اقتصادی و گسترش چند صنعت در قم
بعد از سقوط صفیه قم کم کم رو به ویرانی نهاد ، محمود افغان چند بار به قم یورش برد
و این شهر را به پادگان نظامی تبدیل کرد و حتی اشرف افغان هنگام فرار از ایران وقتی از قم میگذشت تمام نفایس و زیور آلات آستانه مقدسه حضرت معصومه(س) را به یغما برد.
در دوره افشاریه توجهی به قم نشد و بر ویرانی آن افزوده گشت . در زمان نادر سرداران او از کشتار و غارت و ویرانی شهر کوتاهی نکردندو بسیاری را نیز زندانی و جمعی هم جلای وطن کردند.
از حوادث مهم دوره زندیه در قم ، زلزله عظیمی بود که که خسا رت های زیادی به شهر وارد ساخت.

توانایی های معدنی استان قم

استان قم از نظر دارا بودن مواد معدني فلزي و غيرفلزي توان درخور توجه دارد به همين رو برخي معدن آن نظير سرب، روي منگنز، باريت ، نمك ، گچ، سنگ آهك ، تراورتن و… از دير زمان مورد شناسايي و بهره برداري قرار گرفته است كاني هاي سازي‌هاي عمده استان قم عبارتند از:

سرب و روي
كانه سرب كه اغلب به صورت سولفور ( گالن) مي باشد در نقاط مختلفي از منطقه وجود دارد كه گاه با كانه روي (بلاند) همراه است.
معدن سرب شرق ـ شمال خاوري شهر ساوند در 40 كيلومتري جنوب باختري قم يكي ديگر از معادن سرب و روي استان است كه خاستگاه هيدروترمال داشته و گالن در درون سنگهاي اذرين رگه اي نئون با تركيب آندزيتي ـ بازالتي متمركز شده است.

آهن و منگنز
آهن و منگنز ، بصورت اكسيد، ارزش اقتصادي داشته و مورد بهره‌برداري مي‌باشند در معدن منگنز و نارچ، 30 كيلومتري جنوب باختري قم ، رديف هاي آذر اواري ائوسن پرمايه از اكسيدآهن ( هماتيت ) و كم و بيش اكسيد منگنز (پيرولوزيت) به رنگ قرمز يا قرمز قهوه‌اي پررنگ مي‌باشند. به طور كلي كانسار در يك افق چينه‌شناسي مشخص قرار دارد و آهن ومنگنز بصورت همزاد تشكيل شده‌اند سنگ معدن عياري در حدود 32 تا 34 درصد منگنز دارد.
در جنوب خاوري راونج توده‌هاي نفوذي اسيدي داراي آلودگيهايي از اكسيد آهن به صورت هماتيت و ليمونيت مي‌باشند كه حاصل تاثير محلولهاي هيدروترمالي است. معدن منگنز و نارج از نظر ميزان ذخيره در سطح كشور و خاور ميانه نمونه است كه در صنايع فولاد استفاده مي‌شود.

مــس
كاني سازي مس بطور پراكنده در سنگهاي آتشفشاني منطقه وجود دارد كه از آنجمله ميتوان به معدن و شنوه در 50 كيلومتري جنوب خاوري قم اشاره كرد. سنگ معدن بصورت رگچه و يا توده‌هاي كوچك است كه ذخيره چندان ندارد كاني سازي شامل كالكوپيريت، كالكوسيت و مالاكيت است.
در 35 كيلومتري باختر قم ( كوه گلستان) در رديف سنگهاي آندزيتي كاني سازي شامل كالن ، كالكوسيت، مالاكيت، آزوريت دوگانگي از مواد كربناتي وجود دارد. در دو منطقه و شنوه و گلستان وجود ذخيره‌اي بين 300.000 تا 500.000 تن مس با عيار 5/1 تا 2% اميد مي‌رود.

باريـت
سولفات باريم به اشكال گوناگون ، سنگهاي آتشفشاني ائوسن را بريده‌اند در مواردي، نظير معدن باريت خاور بيدهند. معدن باريت سفلچكان اين كاني سازي به تشكيل ذخاير اقتصادي انجاميده است در ناحيه كوشك نصرت نيز باريت وجود دارد.

نمك
سنگ نمك از توده‌هاي گنبدي نمك دار استخراج مي شود كه مهمترين آنها كوه نك در 25 كيلومتري شمال باختري قم و معدن نمك يزدان است. افزون بر نمك سنگي، استحصال نمك از درياچه حوض سلطان بسيار معمول است.

گچ
گچ در افقهاي چينه شناسي گوناگون به شكل عدسي و يا لايه‌اي وجود دارد جدا از افق‌هاي گچ موجود در سنگهاي آذر آواري ائوسن، سازند قرمز زيرين ، دو افق گچ موجود در سازند قم و بالاخره رديفهاي سازند قرمز بالايي از جمله منابع گچدار استان هستند.

سنگ آهك
سنگ آهك قم به ويژه واحد آهكي پاياني اين سازند (قم) در مناطق پيرامون قم ارزش اقتصادي دارند كه معادن جنوب كمركوه و باختر كوه نرداقي از آنجمله است.

نفت و گاز
نفت و گاز از جمله منابع طبيعي استان قم است كه به ويژه در مخازن واقع در شمال خاوري استان ( منطقه سراجان) وجود دارد كه در حال حاضر بهره برداري نمي‌شود.
افزون بر ذخاير گفته شده ، سنگهاي تزئيني ، لاشه سنگ ( نزديك پادگان شهيد مصطفي خميني )، سولفات سديم، كائولن، خاكهاي صنعتي فلدسپات (امامزاده عبدالله) ، سيليسهاي زينتي (عقيق، ژاسپر، كارنالين، سارد) گارنت ( شهرستانك) املاك منيزيا درياچه نمك قم از جمله تواناييهاي معدني استان قم دانسته مي‌شود.

بعضی از خانه های تاریخی شهر قم

خانه ی حاجی خان
خانه ی حاجی خان در مرکز بافت قدیم شهر (محله ی چهار مردان ) واقع شده استو کوچه دسترسی ان «گذرقلعه»است.
این خانه قدمتی بیش از ۱۲۰ سال دارد. ورودی بنا شامل سردر ورودی کوتاه با طاق قوسی که از طریق پاگرد شش ضلعی (هشتی)و دالان جبهه ی شمالی به حیاط مرکزی (میانسرا)ارتباط می یابد.
کل مساحت بنا شامل ۴۰۰ متر است که ۳۲۰ متر ان زیر بنا ی مفید است.خانه مجموعا ۱۳ اتاق دارد.
شاخص ترین بخش خانه ۵ دری جبهه ی شرقی است که از طریق بادگیرهای دوگانه با فظای خارجی و زیر زمین مرتبط میشود.

خانه حکیم ملاصدرا
خانه ملاصدرا در کهک،یادگاری بازمانده از دوران سکونت این حکیم در قم است.
نقشه اصلی شبستانی است و گرداگرد ان را چهار طبقه هم کف حجره ها و اتاق هایی در بر گرفته است. در حال حاظر خانه شامل یک گنبد و سه طبقه است که توسط میراث فرهنگی استان قم مورد مرمت قرار گرفته است.

تیمچه
تیمچه بزرگ قم در جبهه شمالی راسته بازار نو واقع شده که از اخرین اثار سنتی و معماری دوران اسلامی در قم است که توسط هنرمند برجسته (عصر ناصری) استاد حسن قمی در سال ۱۳۰۱ه.ق طراحی و اجرا شد.
بانی بنا مرحوم حاج اقا حسین طباطبایی قمی است.تیمچه بزرگ قم با دو در ورودی رو به راسته بازار شامل سه گنبد و دو نیم گنبد است.قسمت مرکزی ان با دهانه ۱۵ متر و ارتفاعی به همین اندازه در طول ۲۸ متر بدون ستون امتداد میابد.تیمچه در مجموع دارای ۲۰ حجره تحتانی و ۱۲ غرفه فوقانی است.
معماری زیبا و مجلل،تجارت،تک کالای ان،جایگاه طراز اول و سکونت و ارامش از ویژگی های ان است.

مناره ی میدان کهنه
در داخل میدان کهنه مناره ای واقع است که از نظر قدمت یکی از کهن ترین مناره های دوران اسلامی است.نخستین مناره عالم اسلام را ابودلف قاسم در زمان خلافت معتصم عباسی در سامرا بنا نهاد.
دومین مناره در ۲۴۰ ه.ق از طرف متوکل خلیفه عباسی با ارتفاع ۵۲ متر در کنار مسجد جامع سامرا شکل گرفت.
به فاصله نیم قرن سومین مناره را مردم قم بنا کردند.این مناره در کنار مسجد ابوالصدیم با نقشه استوانه ای و با راه پله ،پیچ درونی ساخته شد.
ارتفاع این مناره ۲۵ متر و قطر ان ۵/۳ متر است.این مناره به سال ۲۹۱ ه.ق در دوره حکومت یحیی بن قاسم به خودیاری اعراب اشعری میان شهر کمیدان بنا نهاده شد تا صدای موذن به هردو شهر برسد. جدار این مناره اجری است و فاقد هر نوع تزیینات میباشد. مناره در ۱۱۹۱ه.ق بوسیله یکی از امرای زند مرمت گشت. این مناره سومین مناره جهان اسلام و اولین مناره ایران و قم است.
ایه الله فیض در راهروی این مناره مسجدی به طول ۲۱ متر و عرض ۱۲ متر ساخت که به ان مسجد فیض گویند.
همچنین مهمترین پادشاهان صفوی که در قم مدفون میباشند عبارتند از:
۱- شاه عباس اول : بقعه او در سمت جنوب غربی حرم مطهر و وصل به ان بود.
۲- شاه صفی : قبر او در رواق جنوبی حرم واقع بود و صندوقی روی قبرش بود که امروزه در موزه قرار دارد.
۳- شاه سلیمان و شاه سلطان حسین : که بقعه این دو در وسط بنای جدید مسجد بالا سر دیده میشد.
۴- شاهزادگان صفوی : قبر بیش از ۷۰ نفر از شاهزادگان و ۱۱۴ تن از امرای صفوی که توسط افغان ها کشته شدند در سرداب بزرگی در جوار مقبره شاه سلیمان وجود دارد ( در مکان موزه امروزی) .
پادشاهان قاجار :
مهمترین پادشاهان قاجار که در قم مدفون میباشند عبارتند از:
الف: فتحعلی شاه : در شمال غربی صحن کهنه (طلا) پشت مدرسه فیضیه می باشد که ستگ روی قبر این پادشاه تصویرش می باشد که بسیار زیباست.
ب: محمد شاه قاجار : که بقعه او در همین صحن در سمت جنوب غربی و در حد فاصل میان صحن و مسجد اعظم واقع است که سنگ قبر او نیز بسیار دیدنی است. و در کنارش بقعه همسرش مهد علیا قرار دارد.
شاهزادگان و رجال بیشماری از قاجار ها در قم مدفونند که از جمله اتابک ،مستوفی الممالک ، قوام السلطنه ، وثوق الدوله از همه معروفتر میباشد.

برخی از دیگر اماکن تاریخی و دیدنی شهر قم مدارس:

مدرسه جهانگير خان
مدرسه جهانگيرخان در مجاورت مسجد جامع از آثار عصر صفوي است. برخي نيز اين مجموعه را از آثار پادشاه تاتار تركستان «جاني بيكَ» مي دانند.
در عصر صفوي جهانگيرخان «مُدّرس مسجد امام اصفهان» به قم آمده و در اين مكان مدرسه اي را با 20 حجره تأسيس مي كند كه به نام ايشان «جهانگير خان» ناميده مي شود. در دوره ناصر الدين شاه به سال 1278 ه. ق بوسيله ميرزا نصر الله خان مستوفي گركاني مدرسه مرمت يافت و سپس از آن گاهي به نام «مدرسه ناصري» ياد مي شود. اين مدرسه در عين كوچكي از مدارس پرسابقه و بابركت بوده زيرا اكثر فضلاي قم از تربيت یافته گان اين مدرسه بودند. اصولاً قرار گرفتن محل تحصيل علم و عبادت و كسب و كار در كنار هم از ويژگي هاي دوران اسلامي است.
در قرن حاضر يكبار بوسيله حضرت آيه الله بروجردي به سال 1373 ه. ق تعميرات كلي از آن بعمل آمد و هم اكنون نيز تمام قسمت هاي آن توسط ميراث فرهنگي مرمت شده است.

مدرسه فيضيه
اين مدرسه از بناهاي دوره صفويه است كه به دستور شاه تهماسب اول ساخته شد ولي ساختار كنوني آن از زمان فتحعلي شاه قاجار 1213 ه. ق به يادگار مانده است. اين مسجد در محوطه اي به وسعت 11 هزار متر مربع واقع شده است. در زمان حضرت آيه الله حائري يزدي بر بالاي مدرسه چهل حجره ديگر ساختند.
در انتهاي مدرسه قبل بالاخانه دلگشايي بود (مشرق الشمسين) كه اكنون حوض خانه جايگزين آن شده است. در اين بالاخانه كه محل رياضت و جايگاهي بس شريف بود. ميرداماد مكاشفاتي داشت، شيخ بهايي به رياضت اشتغال داشت، ميرفندرسكي به تحصيل و صدر المتألهين به تأليفات خود پرداخت. اين مدرسه در دوره حكومت پهلوي پس از مهاجرت «آيت الله شيخ عبدالكريم حائري» از اراك به قم و تجديد حيات حوزه علميه رونق تازه اي يافت و به دستور ايشان حجره هاي طبقه دوم مدرسه و كتابخانه اي در آن قسمت احداث شد. مدرسه فيضيه يادآور حماسه هاي دوم فروردين و پانزدهم خرداد سال 1342 ش مي باشد كه زمينه ساز پيروزي انقلاب اسلامي شد. اين مدرسه در عرصه ي انقلاب اسلامي يكي از كانون هاي شكل گيري مبارزات مردم عليه حكومت پهلوي بود.

مدرسه غياثيه (پامنار)
سردر و مناره هاي مدرسه غياثيه در نزديك ميدان كهنه كه نام آن به همين صورت آمده از آثار نيمه قرن نهم (830 ه)‌است.
سردر مدرسه به بلنداي 12 متر و دهانه و پهناي 7 در 4 متر است. دو مناره بالاي سر در به قطر 20/2 متر به بلنداي 13 متر از بالاي بام و 25 متر از سطح زمين با پوشش آجري است كه از پايين تا گلوگاه به نقشه شطرنجي لوزي در 19 رديف با طرحي از كاشي فيروزه اي آراسته شده است. مدرسه غياثيه در اثر سيل سال 1045 ويران گرديد. سر در و مناره هاي مدرسه غياثيه در نزديكي ميدان كهنه تنها بخش بازمانده اي از مدرسه اي معظم از قرن هشتم است. غياث الدين رضوي در زمان شاه اسماعيل صفوي سركشيك آستانه مقدسه رضوي بود. 73

مدرسه دارالشفاء
ساختمان اوليه آن در عصر شاه صفي نه به منظور مدرسه بلكه براي مستضعفان و بي چاره گان تأسيس شده بود كه از محل خيرات آستانه اطعام مي شدند. در زمان فتحعلي شاه بخش هايي از آن تغيير كاربري داده شده و مدرسه اي در آن شكل گرفت. ابتدا اين مدرسه بنام «فتحعلي شاه» خوانده مي شد تا آنكه در سال 1307 ه شاهزاده «كامران ميرزا» ‌باني تذهيب و گلدسته هاي صحن عتيق اين مدرسه وسردر و حجراتش را تعمير نمود و آنرا دارالشفاه ناميد. (‌محل درمان بيماران) پس از مرگ كامران ميرزا، حجره هاي دار الشفاء به خانه تبديل شد و به تدريج حجره هاي شمالي هم به تصرف مسافرخانه هاي خيابان حضرتي و كسبه در آمد.
وضع اين مدرسه تا 1336 ه. ق به اين منوال بود، تا آنكه مرحوم ‌آيه الله فيض به تدريج حجرات آن را طلبه نشين نمود. در زمان مرحوم آيه الله بروجردي نيز نيمي از خانه هاي شرقي مدرسه خريداري شد و به مدرسه الحاق گرديد. اين مدرسه پس از پيروزي انقلاب با تعميرات كلي دوباره احياء شد.دوستان عزیز، گر چه قرار نبود در این وبلاگ به چیزی به جز عکس و عکاسی هنری از قم بپردازیم. ولی به درخواست بعضی دوستان اطلاعاتی اجمالی از استان قم که از دیگر سایت ها و وبلاگ های معتبر جمع آوری و دسته بندی شده در اختیار شما دوستان قرار گرفت

مسجد مقدس جمکران

نمایی دیگر از مسجد جمکران

تصویر مربوط به امامزاده احمد غریب

عکس بالا مربوط به مقابر گنبد سبز(معماری قدیمی)
عکس های به ترتیب، ۱- مسجد مقدس جمکران، ۲- نمایی دیگر از مسجد مقدس جمکران (Jamkaran mosque) و ۳- امامزاده جمال غریب ۴- باغ گنبد سبز، (از بناهای تاریخی شهر قم) امام زاده جمال غریب(نمایی از درب)
Qom - Iranian - Wallpaper - Picture - photography - History - Religion